Prawo do zapomnienia w Polsce – jakie ma znaczenie w świetle ochrony danych osobowych?

Dodano: 18 czerwca 2026

1. Wstęp

Jednym z najczęściej omawianych uprawnień przyznanych osobom fizycznym przez RODO jest tzw. prawo do zapomnienia, określane w przepisach jako prawo do usunięcia danych osobowych. Choć od rozpoczęcia stosowania RODO minęło już kilka lat, zagadnienie to nie traci na aktualności. Wręcz przeciwnie – wraz z rozwojem technologii i powszechnym funkcjonowaniem w przestrzeni cyfrowej coraz częściej pojawiają się pytania o granice przetwarzania danych osobowych oraz możliwość usunięcia informacji, które z różnych względów nie powinny być już dostępne publicznie.

Jeszcze kilkanaście lat temu wiele informacji miało charakter lokalny i z czasem naturalnie traciło na znaczeniu. Obecnie nawet pojedyncza publikacja internetowa może pozostawać dostępna przez wiele lat, wpływając na życie prywatne i zawodowe osoby, której dotyczy. Właśnie w odpowiedzi na te wyzwania ustawodawca unijny wyposażył osoby fizyczne w instrument pozwalający na żądanie usunięcia określonych danych osobowych.

Prawo do zapomnienia nie jest jednak narzędziem służącym do „wymazywania historii” ani usuwania wszystkich niekorzystnych informacji z Internetu. Jego znaczenie i zakres są znacznie bardziej złożone, a każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

2. Czym jest prawo do zapomnienia?

Prawo do zapomnienia zostało uregulowane w art. 17 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO). Przepis ten przyznaje osobie, której dane dotyczą, możliwość żądania od administratora ich usunięcia w określonych przypadkach.

W praktyce oznacza to, że osoba fizyczna może domagać się usunięcia swoich danych osobowych, jeżeli dalsze ich przetwarzanie nie znajduje już uzasadnienia prawnego lub faktycznego. Uprawnienie to stanowi realizację jednej z podstawowych zasad ochrony danych osobowych, zgodnie z którą dane powinny być przetwarzane wyłącznie przez okres niezbędny do realizacji celu, dla którego zostały zebrane.

Prawo do usunięcia danych należy postrzegać jako element szerszego prawa do ochrony prywatności oraz prawa do decydowania o sposobie wykorzystywania informacji dotyczących własnej osoby. Jego celem nie jest utrudnianie działalności przedsiębiorców czy instytucji publicznych, lecz zapewnienie równowagi pomiędzy interesami administratorów danych a prawami jednostki.

3. Kiedy można skutecznie żądać usunięcia danych?

Wbrew powszechnemu przekonaniu samo złożenie żądania nie oznacza jeszcze obowiązku usunięcia danych przez administratora. RODO wskazuje konkretne sytuacje, w których takie żądanie powinno zostać uwzględnione.

Najczęściej spotykaną podstawą jest sytuacja, w której dane nie są już potrzebne do realizacji celu, dla którego zostały zgromadzone. Przykładowo przedsiębiorca, który zakończył realizację usługi na rzecz klienta, nie może przechowywać jego danych bezterminowo wyłącznie dlatego, że kiedyś wszedł w ich posiadanie.

Kolejną przesłanką jest cofnięcie zgody na przetwarzanie danych. Jeżeli zgoda stanowiła jedyną podstawę przetwarzania, administrator powinien zaprzestać dalszego wykorzystywania danych i co do zasady je usunąć.

Prawo do zapomnienia może zostać również wykonane w sytuacji skutecznego wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych lub wtedy, gdy dane były przetwarzane niezgodnie z przepisami prawa.

W praktyce coraz częściej spotykane są także przypadki dotyczące danych zamieszczanych w mediach społecznościowych, na portalach internetowych czy w wynikach wyszukiwania. Osoby, których dane dotyczą, próbują usuwać informacje publikowane wiele lat wcześniej, argumentując, że utraciły one aktualność lub nie mają już znaczenia dla debaty publicznej.

4. Prawo do zapomnienia a działalność wyszukiwarek internetowych

Mówiąc o prawie do zapomnienia, trudno pominąć orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Google Spain przeciwko Agencia Española de Protección de Datos i Mario Costeja González. To właśnie ten wyrok zapoczątkował szeroką dyskusję dotyczącą odpowiedzialności wyszukiwarek internetowych za prezentowane wyniki wyszukiwania.

Trybunał uznał, że operator wyszukiwarki może być zobowiązany do usunięcia określonych wyników wyszukiwania prowadzących do stron zawierających dane osobowe. Co istotne, nie oznacza to automatycznego usunięcia samej publikacji ze strony internetowej. W wielu przypadkach usunięciu podlega jedynie możliwość łatwego odnalezienia określonych informacji poprzez wpisanie imienia i nazwiska danej osoby w wyszukiwarce.

Z perspektywy ochrony prywatności rozwiązanie to ma ogromne znaczenie. W praktyce bowiem wiele informacji pozostaje dostępnych nie dlatego, że są aktywnie poszukiwane, lecz dlatego, że wyszukiwarki umożliwiają ich błyskawiczne odnalezienie.

Jednocześnie należy pamiętać, że nie każda informacja może zostać usunięta z wyników wyszukiwania. W przypadku osób publicznych, przedsiębiorców czy osób uczestniczących w ważnych wydarzeniach społecznych konieczne jest uwzględnienie interesu publicznego oraz prawa społeczeństwa do informacji.

5. Granice prawa do zapomnienia

Jednym z najczęstszych błędów jest traktowanie prawa do usunięcia danych jako uprawnienia absolutnego. Tymczasem już sam art. 17 RODO przewiduje szereg wyjątków, które mogą uzasadniać odmowę usunięcia danych. Administrator nie będzie zobowiązany do usunięcia danych między innymi wtedy, gdy ich dalsze przetwarzanie jest niezbędne do realizacji obowiązku prawnego, wykonywania zadania realizowanego w interesie publicznym czy dochodzenia lub obrony roszczeń. W praktyce bardzo często problem ten pojawia się w działalności przedsiębiorców. Klient może domagać się usunięcia swoich danych po zakończeniu współpracy, jednak przedsiębiorca nadal jest zobowiązany do przechowywania dokumentacji księgowej przez okres wymagany przepisami podatkowymi. W takiej sytuacji żądanie nie może zostać uwzględnione w pełnym zakresie.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku dokumentacji pracowniczej czy dokumentów związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. Prawo do zapomnienia nie może prowadzić do naruszenia innych obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Szczególnie interesujące są również przypadki związane z działalnością mediów. W takich sprawach dochodzi do konieczności wyważenia dwóch wartości konstytucyjnych – prawa do prywatności oraz wolności słowa. Nie jest więc możliwe przyjęcie uniwersalnej zasady pozwalającej automatycznie rozstrzygać każdy spór.

6. Znaczenie prawa do zapomnienia dla przedsiębiorców

Z perspektywy przedsiębiorców prawo do zapomnienia nie powinno być postrzegane wyłącznie jako dodatkowy obowiązek wynikający z RODO. Stanowi ono również element budowania zaufania klientów i partnerów biznesowych.

Coraz więcej osób zwraca uwagę na sposób przetwarzania swoich danych osobowych. Przejrzyste procedury dotyczące usuwania danych oraz sprawna obsługa wniosków mogą mieć realny wpływ na postrzeganie przedsiębiorcy przez klientów. Jednocześnie realizacja prawa do usunięcia danych wymaga odpowiedniego przygotowania organizacyjnego. Administrator powinien wiedzieć, gdzie przechowywane są dane osobowe, przez jaki okres mogą być przetwarzane oraz kiedy należy je usunąć. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia polityk retencji danych oraz procedur umożliwiających identyfikację podstaw prawnych dalszego przetwarzania. Brak takich rozwiązań często prowadzi do problemów podczas kontroli lub w przypadku składania wniosków przez osoby, których dane dotyczą.

7. Prawo do zapomnienia w praktyce Prezesa UODO

Do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych regularnie trafiają skargi dotyczące odmowy usunięcia danych osobowych. Analiza wydawanych decyzji pokazuje, że każdy przypadek oceniany jest indywidualnie, a kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy administrator rzeczywiście posiada podstawę do dalszego przetwarzania danych. Organ nadzorczy konsekwentnie podkreśla, że realizacja prawa do zapomnienia wymaga wyważenia interesów wszystkich uczestników procesu przetwarzania danych. Nie można więc automatycznie przyjmować, że interes osoby składającej żądanie zawsze będzie miał pierwszeństwo przed interesem administratora lub interesem publicznym. Jednocześnie administratorzy danych muszą pamiętać, że odmowa realizacji żądania powinna być odpowiednio uzasadniona. Lakoniczne wskazanie, że dane są nadal potrzebne, bez wyjaśnienia podstaw prawnych takiego stanowiska, może okazać się niewystarczające.

8. Podsumowanie

Prawo do zapomnienia należy obecnie do najważniejszych instrumentów ochrony danych osobowych przewidzianych przez RODO. Jego znaczenie wykracza daleko poza możliwość usunięcia danych z Internetu i obejmuje szerszą ideę zapewnienia jednostce kontroli nad informacjami dotyczącymi jej osoby.

Nie oznacza ono jednak prawa do dowolnego usuwania wszelkich informacji. Każdorazowo konieczne jest ustalenie, czy dalsze przetwarzanie danych znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach oraz czy nie zachodzą okoliczności przemawiające za ochroną innych wartości, takich jak wolność wypowiedzi, interes publiczny czy potrzeba dochodzenia roszczeń. W praktyce zarówno osoby fizyczne, jak i administratorzy danych powinni traktować prawo do zapomnienia jako mechanizm służący zachowaniu równowagi pomiędzy ochroną prywatności a uzasadnionymi potrzebami związanymi z przetwarzaniem danych osobowych. W dobie powszechnej cyfryzacji i coraz większej ilości informacji funkcjonujących w przestrzeni internetowej jego znaczenie będzie niewątpliwie nadal rosło.